BOEKEN / De christus van Elqui

De omslag van De christus van ElquiDe Christus van Elqui, door Hernán Rivera Letelier.
Uitg. Signatuur, 2012. 277 blz. Vertaald door M. Vanderzee.

Daar is ‘ie dan, die ‘vuistdikke roman’ waar de recensenten om schreeuwden na het succes van de Chileense schrijver Hernán Rivera Letelier. Dat was ‘De filmverstelster’, een flinterdun boekje met een prachtige sfeerbeschrijving van het leven in een dorp in de Chileense woestijn. ‘Een goed begin. Een begin waar je zo een vuistdikke roman achter verwacht,’  schreef Het Parool destijds.

En inderdaad, ‘De christus van Elqui’ telt bijna 300 pagina’s en speelt ook in de Atacamawoestijn. Het boek is gebaseerd op het leven van Domingo Zárate Vega, die in de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw van dorp naar dorp zwierf, predikend dat hij de nieuwe messias was en dat het einde van de wereld naakte. Zijn mede-zwervers waren apostelen. Op een gegeven moment had hij zoveel volgelingen, dat het station overspoeld werd toen hij per trein in Santiago arriveerde. Daar wisten kerkelijke en wereldlijke autoriteiten hem snel opgenomen te krijgen in een inrichting waar hij behandeld werd voor waanideeën. Nadat hij in 1971 in vergetelheid was gestorven verschenen er een paar succesvolle boeken met zijn preken.

Heilige hoer
Rivera Letelier gebruikt het personage van de zonderlinge profeet om het leven te beschrijven in de straatarme mijnwerkersdorpen in de woestijn. Dat doet hij als een meesterverteller. In het dorp Luis, waar de prediker voor enige tijd neerstrijkt omdat daar de ‘heilige hoer’ Magalena haar godsvruchtige werk doet, heerst de wet van de woestijn. Het bestaan is er elementair: werken, zuipen, eten, voortplanten. Een treinlading mannen uit het gekkengesticht, door een premiejager van de mijn ontvoerd in de chaos van een verwoestende aardbeving, versterken het absurdistische karakter van de vertellingen. Zo is er don Anónimo, die er elke ochtend vroeg met zijn bezem  op uit trekt om de woestijn aan te vegen.

Sukkel
Magalena, de devote hoer die in tijden van staking haar prachtige lichaam belangeloos aanbiedt aan de armste mijnwerkers, gelooft dat de christus van Elqui de nieuwe verlosser is maar ze weigert in te gaan op zijn smeekbede zich tot de dood aan zijn zijde te voegen. Daarmee wordt de profeet langzaam een sukkel, en kan het geheim van de vrome sekswerkster het verhaal overnemen. De oorspronkelijke titel is ook ‘El arte de la resurrección’  (De kunst van de wederopstanding) – die is blijkbaar niet iedereen gegeven.

Het boek is een indringende beschrijving van het leven in een van de ongenaakbaarste (en mooiste, kan ik uit eigen ervaring melden) woestijnen ter wereld. Tegelijk is het ook een zedenschets over de mijnbazen die de kompels met knokploegen onderdrukken, de goedgelovige armen die blijven hopen op een beter bestaan en de katholieke kerk die daarvan zonder scrupules  misbruik maakt. Als lezer mis je wel de kracht van de kortheid van de Filmvertelster, de breed in Latijns-Amerika aanwezige neiging om in zo’n magisch-realistische roman de breeksprakerigheid van Gabriel Garcia Marquez te kopiëren wordt af en toe hinderlijk.

Citaat
Magalena deed de knip op de deur omdat don Anónimo elk moment terug kon komen en liep vervolgens weer naar de slaapkamer om ondanks alles het Mariabeeld te bedekken. Daarna goot ze wat lauw water in haar met bloemetjes beschilderde lampetkom en zette die bij de prediker neer, die al klaarzat en haar steeds met begerige blikken volgde. Terwijl ze op haar knieën zat en zijn forse geslacht even op haar hand had gewogen, begon ze dat flink te wassen, zoals ze dat bij al haar klanten deed, en volgens osmmigen – ‘Ik zweer bij de Heilige God dat het waar is, maat!’ riepen ze met gekruiste vingers – zelfs met wijwater.

Verlaten mijnwerkersdorp in de Atacama-woestijn (Chili)

Verlaten mijnwerkersdorp in de Atacama-woestijn (Chili) / (c) Wim A.E. Jansen

 

    Geef een reactie

    Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

    *

    De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>