RECENSIE / ‘Mercedes Sosa: la voz de Latinoamérica’ (2013)

Film Mercedes Sosa

Still uit de film

De 93 minuten durende documentaire, die afgelopen zondag de Europese première beleefde op het IDFA in Amsterdam, zet de Argentijnse zangeres Mercedes Sosa (1935 – 2009) neer als de Mama Grande van Latijns Amerika. En terecht.
(versión española) 

Eén van haar vrienden noemt Mercedes Sosa ‘de Edith Piaf’ van Zuid-Amerika. Dat doet haar geen recht. Ze was geen lieveling van de culturele elite. Ze begon als volkszanger uit een arme Argentijnse provincie en volkszanger is ze altijd gebleven. Ook toen ze  naar Buenos Aires werd gehaald en daar optrad in de grote concertzalen. En ook toen ze na doodsbedreigingen ten tijde van de militaire dictatuur naar het buitenland moest vluchten en in Europa volle zalen enthousiast kreeg met haar poëtische liedjes over liefde en leven van de armen in haar werelddeel.

Politieke lading

In de film trekt Sosa’s zoon Fabián Matus langs oude bekenden van de zangeres, in een poging haar leven te reconstrueren en haar populariteit te verklaren. Net als haar Chileense voorgangster Violeta Parra (die ze nooit heeft ontmoet) zong ze over de cultuur van de armen in het hele continent. Ten tijde van de militaire dictaturen die in de jaren ’70 en ’80 vrijwel het hele continent tiranniseerden kregen traditionele teksten als “Ze pakken ons land af, maar ik zal zingen” en “Als de zanger zwijgt, valt het leven stil” vanzelf een politieke lading. Met haar machtige stem, die uit een machtig lichaam kwam, stond ze als vanzelf aan de kant van de onderdrukten.

Cliché’s

Cinematografisch stelt de filml niet zo veel voor. Regisseur Rodrigo Vila schuwt de clichés niet (tikkende klok aan de muur op vijf voor twaalf, zonsondergangen, animaties van krantenkoppen, oude foto’s die bewegen) en richt de camera wel op erg veel pratende hoofden die bij elkaar niet altijd een even samenhangend verhaal vertellen.

Maar De Stem zelf tilt de film ver boven de zwakke vorm uit. Als Mercedes Sosa haar mond open doet, blazen de emoties de bioscoopzaal in. De vaak chaotische concertopnames zijn knap gemonteerd en gecombineerd met uitstekend geluid, waardoor je als bioscoopbezoeker diep de muziek in wordt getrokken. De gevoelens van een onderdrukt volk worden als het ware de jouwe bij de beelden van het concert dat Sosa in 1982 gaf in de Opera van Buenos Aires na haar angstige terugkeer, in de nadagen van de Argentijnse dictatuur. “Toen ik Mercedes weer hoorde zingen”, zegt een Argentijn in de film, “wist ik dat de democratie nabij was.”

Tranen

Ik moet bekennen dat ik het, net als de mensen om me heen, niet droog hield bij de scene waarin Mercedes Sosa voor het eerst na haar bijna fatale depressie een microfoon in haar handen krijgt geduwd als ze wordt ontdekt, vooraan in het publiek van een massaal concert van Chico Buarque in Brazilië. Ze pakt de microfoon aarzelend aan, kijkt enige seconden peinzend naar de grond en zet dan, nog steeds zittend, in de doodstille zaal met een zachte en loepzuivere stem een van haar klassiekers in. Zonder muzikale begeleiding zwelt het geluid aan tot het aloude overdonderende volume van De Stem, aangevuld met dat van duizenden kelen in die concerthal.

Alleen al om die scene verdiende regisseur Rodrigo Vila het daverende applaus na afloop in de uitverkochte bioscoopzaal in Amsterdam.

(Wim A.E. Jansen, met dank aan La Chispa)

PREVIEW:

Na de première op het IDFA-festival en een Q&A met de regisseur was er een live optreden van de in Nederland wonende Chileense zangeres Macarena Paz die samen met Alvaro Pinto (gitaar) en Orlando Miño (percussie) liedjes van Mercedes Sosa ten gehore bracht. Filmpje:

Macarena Paz streaming

Macarena Paz Trio op het IDFA 2013

Macarena Paz Trio op het IDFA 2013

    Geef een reactie

    Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

    *

    De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>