De ontheiliging van het Amazonewoud

Strand aan de Amazonerivier

Het dorp Joanes, op het Ilha de Marajó in de monding van de Amazone.

Het Amazonebos in Zuid-Amerika is niet het maagdelijk oerwoud waarvoor met name milieuactivisten het houden. De ‘groene long van de wereld’ is grotendeels door mensenhanden aangelegd.

Wetenschappers maakten eind vorige week in het tijdschrift Science bekend dat een fors deel van de bomen en andere begroeiing van het grootste regenwoud in de wereld ooit moet zijn aangeplant door plaatselijke beschavingen. Ze troffen door vrijwel het hele immense gebied boomsoorten aan die waren gecultiveerd, geselecteerd en veredeld om voedsel te verschaffen of de bouw van nederzettingen mogelijk te maken.

Natuurpark

Media reageerden geschokt: het ongerepte tropische bos blijkt een kunstmatig natuurpark, zoiets als onze Oostervaardersplassen.  En dus laait de discussie weer op over de onaantastbaarheid van het gebied: tot in hoeverre mogen de internationale gemeenschap, de Braziliaanse elite (de economische tegenover de intellectuele) en de inheemse bewoners ingrijpen?

Lees verder

RECENSIE | Bloed aan de paal – een magistrale roman uit Peru

Het is 1978. Het dagelijks leven in Zuid-Amerika wordt overschaduwd door militaire dictaturen – de een wreder dan de andere.

In Peru heerst een betrekkelijk mild regime, zeker in vergelijking met de buurlanden.  De belangstelling daar gaat meer uit naar het WK-voetbal dat op dat moment in Argentinië wordt gespeeld, dan naar de komende verkiezingen die na tien jaar van ‘militair bestuur’ het land weer democratie moeten brengen.

In de roman ‘Bloed aan de paal’ beschrijft Santiago Roncagliolo een paar weken uit het leven van een jonge bureaucraat in de hoofdstad Lima die met grote plichtsbetrachting elk dossier dat op zijn bureau belandt nauwgezet afhandelt. Dit tot ergernis van zijn chef, wiens arbeidsethos luidt: als je niets doet, creëer je ook geen vijanden.

En inderdaad, juist door zijn naïeve oprechtheid wordt ambtenaar Chacaltana de wereld in gezogen van geheime diensten en subversievelingen, van intriges en verraad. Een wereld waarin goed en kwaad voortdurend van kleur verspringen en waarin de angst overheerst. Bij alle partijen, bij elk individu. Lees verder

‘Droogkomische, rake schets van Braziliaanse samenleving’

Cobver en rug van het boek‘Een scherpe schets van Brazilië’, stond er boven de recensie. En in de eerste alinea: ‘Zelden las ik zo’n rake schets van de hedendaagse Braziliaanse samenleving’.

De recensent van ‘De reus ontwaakt / Reizen in Brazilië’ is Alex Hijmans, correspondent voor TPO-Magazine in Brazilië. Hij woont al jaren in Salvador de Bahia en weet waar hij het over heeft. Ook hij heeft er bewust voor gekozen zich niet te concentreren op de thema’s van metropolen als Rio de Janeiro of São Paulo, waar de meeste correspondenten zitten, maar open oog te houden wat er echt in de Braziliaanse samenleving speelt. Dat maakt me alleen maar extra verguld met zijn recensie.

Ik zoek even de grenzen van het citaatrecht op: Lees verder

Reacties: “Eindelijk weer eens een goed boek over Brazilië”

Bewoners van het Amazonewoud.Negatieve of ronduit kritische reacties op ‘De Reus Ontwaakt’ heb ik (nog) niet ontvangen – echt waar. Anders had ik ze hier zeker gemeld, al was het maar om een schijn van objectiviteit uit te stralen.

Een mooie, onderbouwde recensie verscheen op La Chispa,  het belangrijkste platform voor Latijns-Amerika op het Nederlandstalig internet. Een paar citaten:

  • ”Een mooi portret van het land en haar bewoners, geschreven met diepgang en humor.”
  • ”Ronduit humoristisch is Jansens praktische filosofie van het busreizen.’’
  • “De Reus Ontwaakt is een welkome aanvulling op de meestal praktische informatie van een reisgids, geschreven met kennis en nieuwsgierigheid naar het land en passie voor het continent.” De hele recensie op La Chispa

 Een bloemlezing uit de overige reacties:

Echte reisverhalen met sappige en handige tips. Hoe te boeken, wat kost ‘t ,waarheen, waar niet, wat eten we? Ik zou zeggen doe zo voort! (LJ)

Heb je boek, De reus ontwaakt, gelezen. Wat een genot! Heerlijk leesbaar geschreven, ik moest mij dwingen om het af en toe weg te leggen, anders had ik t in een adem uitgelezen. #janisblij (JvG)

Ik vind überhaupt dat het boek de sfeer van Brazilië ademt, met het openbaar vervoer en de Rodoviária. (…) Kortom, ik vind het een prachtig boek, complimenten daarvoor. (M-L.L.) Lees verder

Hoe troost ik een Braziliaan?

Brazilië sombert

Ontroostbaar zijn ze, de Brazilianen. En overgevoelig. Dus als je ze wilt helpen, zoek dan naar de lichtpuntjes in hun leven. Bijvoorbeeld als Oranje vanavond de Argentijnen verslaat. Niet voor het eigen gewin, maar om de Brazilianen uit de put te trekken.

Wat je als buitenlander niet moet doen is meegaan in het geklaag, gemopper en gescheld op Brazilië, de Brazilianen en de achterlijke voerbalcultuur. Daar zijn ze op dit moment zelf heel sterk in, maar voornamelijk om jou als buitenstaander de kans te geven om uit te leggen dat het allemaal niet zo erg is. Dat Brazilië eigenlijk het fijnste land van de wereld is. Zeg tegen ze: jullie hebben toch het mooiste volkslied, de mooiste mensen (een beetje liegen mag in deze situatie), de mooiste stranden, best wel lekker eten (je moet niet al te opzichtig overdrijven) en veel mooie nieuwe voetbalstadions. Lees verder

Salvador, ruige stad van de kwartfinale tegen Costa Rica

De boulevard in Barra.

Ondergaande zonApplaus voor de zon
Salvador moet je niet zien, Salvador moet je léven. Nu Oranje er vanavond voor de tweede keer speelt, hebben de aanhang van de spelers en de fans wellicht wat tijd om iets meer te bekijken dan alleen het centrum met zijn zakkenrollers en andere toeristische attracties.

Een tropische stad, de oorsprong van Brazilië. Met de oceaan aan de oostkant en een immense baai in het westen komt de zon komt er uit het water op en gaat er in het water onder. Magisch. Rauw. Sensueel. Heftig. Religieus. Krankzinnig. Lief. Relaxt. En bovenal: de Afro-Braziliaanse keuken is de lekkerste van het hele land.  Ga na de overwinning op Costa Rica flaneren over de boulevards van Barra, eten in de wijk daarachter en drinken op de terrassen van Rio Vermelhou. En neem zondag de bus naar Praia do Forte of de boot naar Morro do São Paulo om temidden van de Brazilianen bij te komen aan de mooiste stranden. Zie de foto-impressie hieronder. Lees verder

La Chispa: Panamericana met liefde geschreven

Panamericana is een boek “dat Jansen met soepele pen en duidelijk met liefde heeft geschreven over een prachtig continent”. Dat is de conclusie van de recensie die zojuist is verschenen op de website van La Chispa, de Nederlandstalige interactieve community over Latijns-Amerika op intranet.

Bij La Chispa zitten de kenners, de latinos en de fans van het continent, dus een recensie uit die hoek zag ik met enige spanning tegemoet. En inderdaad is er de klacht dat sommige landen er ‘bekaaid’ van af komen, vergeleken met de ‘Cono Sur’, de zuidelijkste landen waar een groot deel van het boek zich afspeelt. Maar verder kan recensent Mark Weenink de aanpak wel waarderen: “Deze achtergrond geeft het verhaal meer diepgang dan het gemiddelde reisverhaal heeft. Kort schetst hij de gebeurtenissen van destijds. Het aardige daarbij is Lees verder

BOEKEN / De christus van Elqui

De omslag van De christus van ElquiDe Christus van Elqui, door Hernán Rivera Letelier.
Uitg. Signatuur, 2012. 277 blz. Vertaald door M. Vanderzee.

Daar is ‘ie dan, die ‘vuistdikke roman’ waar de recensenten om schreeuwden na het succes van de Chileense schrijver Hernán Rivera Letelier. Dat was ‘De filmverstelster’, een flinterdun boekje met een prachtige sfeerbeschrijving van het leven in een dorp in de Chileense woestijn. ‘Een goed begin. Een begin waar je zo een vuistdikke roman achter verwacht,’  schreef Het Parool destijds.

En inderdaad, ‘De christus van Elqui’ telt bijna 300 pagina’s en speelt ook in de Atacamawoestijn. Het boek is gebaseerd op het leven van Domingo Zárate Vega, die in de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw van dorp naar dorp zwierf, predikend dat hij de nieuwe messias was en dat het einde van de wereld naakte. Zijn mede-zwervers waren apostelen. Op een gegeven moment had hij zoveel volgelingen, dat het station overspoeld werd toen hij per trein in Santiago arriveerde. Lees verder

Bij Bernhard Hammelburg


Donderdag 31 mei was ik te gast in de studio van BNR-Nieuwsradio, boven restaurant Dauphine bij het Amstelstation in Amsterdam.
Het was een stevig gesprek van bijna een half uur over de economische en politieke verhoudingen in Latijns-Amerika, en de relaties met Europa en de VS. Bernhard is lang correspondent in de Verenigde Staten geweest, woont daar ook nog en is voor BNR de buitenlandcommentator, met een eigen wekelijks radioprogramma over het buitenland.

We deden het gesprek in de studio staande, aan hoge tafels, wat het levendig en alert maakte. Het aardige was dat Bernhard Lees verder