DESDE EUROPA / Yoani in Nederland: een geval van karaktermoord

Yoani Sánchez in Nederland. FOTO Daniël Willemsen

Hier geen schreeuwende Castro-aanhangers in de zaal die haar het spreken onmogelijk maakten, zoals in Brazilië. Geen demonstraties met spandoeken waarin de Cubaanse blogster werd afgeschilderd als een dikbetaalde agente van de CIA. In de Nederlandse media kreeg de jonge vrouw alle kansen om uit te leggen dat ze met al haar kritiek op de ‘fossiele leiders’ van Cuba het beste met haar land voorheeft. Al leek de Wereldomroep wel moeite met haar te hebben.

Yoani Sánchez was in Nederland op uitnodiging van het jaarlijkse filmfestival ‘Movies that Matter’, georganiseerd door Amnesty International. De film Forbidden Voices die daar werd vertoond, gaat over de strijd voor het vrije woord via internet van drie jonge vrouwen in China, Iran en Cuba. “Ik ben maar een gewone Cubaanse vrouw, maar mijn blog Generación Y heeft wel 14 miljoen hits per maand”, zegt Sanchéz in die film. Slechts weinig webbezoekers komen uit Cuba zelf.

De op Cuba zeer omstreden journaliste was er zelf nog het meest verbaasd over dat de autoriteiten haar na tien jaar proberen plots toestemming gaven het eiland te verlaten – en terug te keren. Na haar bezoek aan Nederland schreef ze onlangs op haar blog [Nederlandstalige versie] [Spaans] onder de titel Verboden wat haar was opgevallen tijdens haar kennismaking met ‘het buitenland’.

Rood verbodsbord

“Het belangrijkste verschil zit hem in wat wel, en wat niet is toegestaan. Vanaf het moment dat ik uit mijn eerste vliegtuig stap, verwacht ik dat iemand tegen me tekeer zal gaan, dat er iemand komt die me waarschuwt “dat mag je niet doen”. Ik speur met mijn blik naar de bewaker die naar me toe zal komen en me zegt: “Het is verboden foto’s te maken”, naar de politieagent die mij met een grimmige gelaatsuitdrukking toe zal schreeuwen “Burger, identiteitsbewijs”, naar de ambtenaar die me de weg verspert en zegt: “Hier mag u niet naar binnen”. Maar ik ben dit soort figuren, die in Cuba zo normaal zijn, nog niet tegengekomen.”

“Voor mij is dus niet het grote verschil de heerlijke sesamzaadbroodjes, de biefstuk die weer is teruggekeerd op mijn bord of het geluid van een vreemde taal die ik hoor. Nee. Het grote verschil is dat ik niet continu het rode verbodsbord boven me voel, het fluitje dat me doet opschrikken tijdens iets illegaals, de voortdurende zorg dat wat ik ook doe of denk wel eens verboden zou kunnen zijn.”

Vingers branden

In de publiciteitsgolf rondom het bezoek van Sánchez aan Nederland nam de Wereldomroep een opvallende plek in. De nieuwe Spaanstalige afdeling van deze organisatie heeft in overleg met het ministerie van Buitenlandse Zaken als missie meegekregen zich specifiek te richten op Cuba in het kader van free speech, Internet en jongeren. Dus je zou verwachten dat ze daar groot zouden uitpakken met een bezoekster die zo perfect in dat profiel past. Temeer daar Yoani Sánchez zelf had aangegeven dat ze de studio graag wilde bezoeken.

Maar het leek wel of de Wereldomroep ernstig in haar maag zat met deze voorvechtster van het vrije woord, die in 2010 nog de prestigieuze Prins Clausprijs kreeg voor haar inspanningen. Geen grootse aankondiging van het bezoek, geen video-interview en geen slide-show van de feestelijke ontvangst, zoals tot voor kort daar gebruikelijk. Wel een oproep aan webbezoekers om vragen te bedenken voor de beroemde gast – blijkbaar wilden de redacteuren zelf daar hun vingers niet aan branden. [Transcript Spaanstalig, Engels]

‘Dol op dit soort vragen’

En dus werden haar vragen gesteld als: Wie financiert uw reizen en luxe producten? Hoeveel betaalt de CIA voor uw vooringenomen project, gefinancierd door de ergste schenders van mensenrechten in de wereld? Wordt er zoveel honger in Cuba geleden dat u uw vaderland verkoopt voor een hamburger van McDonald’s? En een anonieme vraag: Is het waar dat je alleen al voor een interview 50.000 dollar in je zak steekt?

Dat de wereldberoemde blogster niet beledigd opstapte en het interview toch nog zeer het beluisteren waard werd [Spaanstalige audio] kwam ook door de professionele interviewer. Hij gaf Sánchez alle gelegenheid om op de aantijgingen in te gaan. “Ik ben dol op dit soort vragen, want daardoor kan ik veel leugens ontkrachten”, antwoordde ze vrolijk. “Ik woon in een land waar je dit soort vragen niet kunt stellen aan de machthebbers.” Waarna ze vervolgens de ene beschuldigende vraag na de ander fileerde. “Dat ik geld vraag voor mijn interviews is een pertinente leugen. Dat kunt u als Radio Nederland toch zelf bevestigen.”

Fusilleren

In een wat diepgravender interview op de website van Movies that Matter ging ze een dag later in op de golf van Yoani-haat die je op Internet ook tegenkomt. “Tegenwoordig proberen de Cubaanse autoriteiten meer karaktermoord te plegen, je in een kwaad daglicht te stellen. Ook dat is een vorm van geweld, van onderdrukking. Ze proberen je in de media te ‘fusilleren’, daar zijn ze heel handig in. Of ze vlechten rond een persoon een web van leugens, desinformatie, intriges en verdraaiingen, om iemands imago te vernietigen.” [link]

In totaal blijft Yoani Sánchez ruim drie maanden in het buitenland. Ze gaat ervan uit dat ze na afloop weer terug kan keren naar Cuba. Zo is het haar beloofd toen ze toestemming voor de reis en een paspoort kreeg. Eerder was haar al aangeboden Cuba te verlaten, om nooit meer terug te keren. Maar dat heeft ze steevast geweigerd.

(Dit is de Nederlandstalige versie van mijn column DESDE EUROPA op de Spaanstalige website van RadioHolanda.)

Yoani Sánchez bij Movies that Matter. FOTO Daniël Willemsen

De Cubaanse blogster Yoani Sánchez beantwoord alle vragen. FOTO Daniël Willemsen

    2 reacties op “DESDE EUROPA / Yoani in Nederland: een geval van karaktermoord

    1. Pingback: RECENSIE / ‘Viva Cuba libre – rap is oorlog’ (2013) | PanAmericana

    2. Als je geïnteresseerd bent om meer te lezen over Havana is mijn roman Manto Negro misschien interessant voor jou. Voor meer informatie en boekfragmenten kun je terecht op http://www.mantonegro.nl. Hier is het boek ook te bestellen.

      De hoofdpersoon van Manto Negro leidt een heerlijk leven in Havana. Elke ochtend wordt hij schaterlachend wakker. Ook al woont hij niet helemaal legaal in Cuba en overtreedt hij soms een paar wetten, iedere keer als er problemen dreigen weet hij met een beetje vindingrijkheid en de inzet van zijn contacten een oplossing te vinden. Maar als zijn vriendin onder onduidelijke omstandigheden wordt gearresteerd en naar de vrouwengevangenis Manto Negro wordt gestuurd lijkt hij steeds minder grip op de situatie te krijgen. Met toenemende frustratie daalt hij af in een wereld die hij in het geheel niet naar zijn hand kan zetten. Een roman over de rauwe werkelijkheid van het leven in Havana, die een stuk verder gaat dan kwieke bejaarden die op de muziek van Buena Vista Social Club dansen.

    Geef een reactie

    Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

    *

    De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>