Zege Evo Morales: nog eens 4 jaar ‘pragmatisch socialisme’

Met gemak won Evo Morales afgelopen zondag de presidentsverkiezingen in Bolivia. Hij zal zijn beleid van ‘pragmatisch socialisme’ voortzetten. Daar kunnen ook de kapitalisten blij mee zijn.

Morales behaalde ruim meer dan de helft van de stemmen, waarmee hij comfortabel zijn derde termijn ingaat. Het wachten is nog op de officiële uitslag. Blijkt hij op op de dag van de bekendmaking, 22 oktober, een tweederde meerderheid te hebben behaald dan zou hij de grondwet opnieuw kunnen veranderen zodat een vierde termijn mogelijk wordt.

In de verkiezingsnacht, zondagavond, claimde hij de overwinning met euforische linkse retoriek: “Het volk van Bolivia heeft een overwinning op het kapitalisme en kolonialisme behaald.” Zo’n uitspraak doet het goed in het overwegend linkse Zuid-Amerika, en de broederlijke felicitaties van de kameraden uit Argentinië, Ecuador, Venezuela en Nicaragua stroomden dan ook al binnen nog voordat de uitslag bekend was.

Privé-eigendom blijft privé

Twee dagen later bleek, zoals gebruikelijk, dat ook die soep de komende jaren minder heet opgediend zal worden. Morales beloofde in een gesprek met de buitenlandse pers vast te houden aan zijn pragmatisch socialistische lijn met de verzekering dat privé-eigendommen en ondernemingen privé blijven, maar dat het aandeel van de staat in de economie verder zal worden uitgebouwd.

Die aanpak heeft de afgelopen 8 jaar goed gewerkt. Dankzij de inkomsten uit gas en olie was er geld voor infrastructuur en investeringen. De economie groeide gemiddeld met vijf procent per jaar en de tekorten op de begroting zijn weggewerkt. De gemiddelde kapitalist heeft eigenlijk weinig te klagen over het investeringsklimaat in Bolivia.

Armoede neemt af

Toch is Bolivia nog steeds een van de armste landen in de wereld, 45 procent van de 10 miljoen Bolivianen leeft nog in bittere armoede. Lichtpunt: vijf jaar geleden was dat nog 65 procent. Morales verzekerde dat armoedebestrijding topprioriteit blijft en dat dit alleen succesvol kan zijn bij verdere economische groei. En daarvoor acht hij toenemende staatsbemoeienis van groot belang.

Quinoa

Alleen met de export van gas en olie is die groei niet te behalen. En ook niet zonder hulp van het (buitenlandse) bedrijfsleven.  De poging om op eigen kracht een bloeiende productie van het gewilde traditionele ‘superfood’ quinoa op te zetten liep vast op de primitieve technieken en tradities van de arme bevolking op de Altiplano, de hoogvlakte in het Andesgebergte waar dit graan het beste gedijt. Bolivia kon eenvoudig niet voldoen aan de enorme vraag in Europa en de VS. Inmiddels zijn er varianten ontwikkeld die het ook in een ander klimaat goed doen. Zelfs in onze Lage Landen wordt nu quinoa geteeld.

Kinderarbeid

Voor de exploitatie van het kostbare metaal lithium, dat in grote hoeveelheden in de zoutvlakte van Uyumi is gevonden, heeft het land nu expertise uit het buitenland aangetrokken – onder andere uit Nederland. Tot leedwezen van westerse actiegroepen is het milieu daarbij ondergeschikt verklaard aan de groei. Ook de recente verlaging van de arbeidsleeftijd van 14 naar 10 jaar is meer pragmatisch dan socialistisch – Bolivia is nu het enige land in de wereld waar kinderarbeid is gelegaliseerd.

‘Eigen volk’

Morales is er in geslaagd de meeste inheemse etnische groepen achter zich te krijgen. Dat lag minder voor de hand dan het leek. Toen hij de eerste keer werd gekozen was hij vooral de president van de hoogland-indianen, de Aymara en de Quechua. De inheemse volkeren in het tropische laagland moesten weinig hebben van deze nazaten van de Inca’s en het kwam met enige regelmaat tot conflicten en grote demonstraties tegen de president, die het verwijt kreeg dat hij zijn ‘eigen volk’ voortrok.

De afgelopen jaren was het op dat front een stuk rustiger, mede omdat ook het uitgestrekte en dun bevolkte laagland van Bolivia ging profiteren van de programma’s tegen de armoede.

El Alto

Toch wekte het wrevel dat er maar liefst 450 miljoen US dollar beschikbaar gesteld werd voor de aanleg van een aantal moderne kabelbanen vanuit de regeringsstad La Paz (de hoofdstad van het land is Sucre) naar El Alto. Dit conglomeraat van sloppenwijken is uitgegroeid tot een verpauperde miljoenenstad, een goedkoop arbeidsreservoir voor de vierhonderd meter lager gelegen overheidsgebouwen, markten en industrie. De moderne verbinding bespaart de bewoners van El Alto uren van klimmen en afdalen van en naar hun werk. En daar zijn ze de president, hún president, dankbaar voor, zo bleek uit de verkiezingsuitslag van afgelopen zondag.                       Wim A.E. Jansen

Foto’s uit mijn boek PanAmericana / Reizen door Zuid-Amerika

Bewoners van El Alto stemden massaal op Evo Morales. (c) Wim A.E. Jansen

In Bolivia is kinderarbeid vanaf 10 jaar sinds kort wettelijk toegestaan. Hier schoenenpoetsertjes in La Paz. (c) Wim A.E. Jansen

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Foto’s uit mijn boek PanAmericana / Reizen door Zuid-Amerika

    1 reactie op “Zege Evo Morales: nog eens 4 jaar ‘pragmatisch socialisme’

    Geef een reactie

    Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

    *

    De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>